اسپرسو ساز فیلیپس Lor Barista Sublime LM9012

روی کاغذ، LM9۰۱۲ یک کپسولی ۱۹ باری است مثل ده‌ها مدل دیگر. تفاوت واقعی جای دیگری است.

سامانه L'OR Barista دو فرمت کپسول دارد: کپسول تک‌شات L'OR Espresso و کپسول دوبل L'OR Barista که با نام XXL هم شناخته می‌شود. فناوری Dual Capsule Recognition اندازه کپسولی را که گذاشته‌اید می‌خواند و تنظیمات دم‌آوری را خودش عوض می‌کند. یعنی لازم نیست هنگام جابه‌جا شدن بین کپسول کوچک و بزرگ چیزی را دستی تغییر دهید؛ همان سه دکمه ریسترتو، اسپرسو و لانگو معنایشان را متناسب با کپسول عوض می‌کنند.

لوله خروجی قهوه هم بخشی از همین طراحی است. فیلیپس خروجی را در دو قطعه جداگانه تعریف کرده: خود لوله خروجی (کد CP0۷۴3/0۱) و درپوش آن (کد CP0۷۴4/0۱) که وظیفه‌اش پخش یکنواخت قهوه در یک یا دو فنجان است. همین قطعه کوچک است که تقسیم جریان به دو فنجان را ممکن می‌کند و فیلیپس صراحتا توصیه کرده مرتب تمیزش کنید تا دچار اختلال نشود.

فیلیپس اعلام کرده هر دستگاه Barista Sublime با یک جعبه چشایی شامل ۹ کپسول عرضه می‌شود: ۴ کپسول تک‌شات L'OR Espresso و ۵ کپسول دوبل L'OR Barista. این محتویات به بازار و کد نسخه بستگی دارد و نباید فرض کنید هر بسته‌ای که در ایران می‌خرید حتما همین ترکیب را دارد؛ ملاک، همان چیزی است که فروشنده روی همان بسته‌بندی نوشته است.

یک محدودیت واقعی هم هست که در برگه مشخصات پیدا نمی‌شود و فقط از زبان کاربران درمی‌آید: همه طعم‌های L'OR در فرمت XXL عرضه نمی‌شوند. یکی از خریداران کول‌بلو دقیقا به همین دلیل امتیاز کم داده بود؛ طعم مورد علاقه‌اش فقط در کپسول کوچک موجود بود و او دستگاه را برای قابلیت دو فنجان همزمان خریده بود. اگر همین قابلیت دلیل اصلی خرید شماست، قبل از سفارش دستگاه، از موجود بودن کپسول دوبل مطمئن شوید.

فیلیپس سه خانواده کپسول را برای این دستگاه رسمی اعلام کرده است: L'OR Barista، L'OR Espresso و نسپرسو. کنار نام نسپرسو یک ستاره گذاشته و در بخش سلب مسئولیت نوشته که این نشان تجاری متعلق به شرکت ثالثی است و ارتباطی با Jacobs Douwe Egberts یا فیلیپس ندارد. یعنی سازگاری هست، اما تاییدیه متقابلی از سوی نسپرسو در کار نیست.

نکته‌ای که خیلی‌ها هنگام خرید کپسول اشتباه می‌کنند این است: کپسول‌های نسپرسو یک فرمت واحد نیستند. آنچه با این دستگاه کار می‌کند فرمت رایج و کوچک (Original) است. سامانه Vertuo یک سیستم جداگانه با کپسول‌های بزرگ‌تر و بارکد‌دار است و با LM9۰۱۲ کاری ندارد.

در جهت عکس هم رابطه یک‌طرفه است. کپسول‌های تک‌شات L'OR در بیشتر دستگاه‌های نسپرسو Original کار می‌کنند، اما کپسول‌های XXL یا همان دوبل، انحصاری دستگاه‌های L'OR Barista هستند و در هیچ دستگاه نسپرسویی جا نمی‌افتند. پس اگر روزی این اسپرسوساز را کنار بگذارید، کپسول‌های کوچک باقی‌مانده هدر نمی‌روند اما کپسول‌های دوبل بلااستفاده می‌مانند.

این موضوع برای خریدار ایرانی مهم‌تر از خریدار اروپایی است. تامین کپسول تک‌شات سازگار با نسپرسو در بازار ایران معمولا کار سختی نیست، ولی کپسول دوبل L'OR Barista یک قلم تخصصی‌تر است. اگر بعد از خرید نتوانید کپسول دوبل تهیه کنید، عملا یک کپسولی معمولی ۱۹ باری خریده‌اید و بابت قابلیتی پول داده‌اید که از آن استفاده نمی‌کنید.

عدد ۱۹ بار روی جعبه هر کپسولی نوشته می‌شود و کمتر کسی توضیح می‌دهد یعنی چه. این عدد حداکثر فشاری است که پمپ می‌تواند تولید کند، نه فشاری که هنگام عبور آب از قهوه واقعا روی بستر قهوه اعمال می‌شود. عصاره‌گیری اسپرسو در محدوده‌ای پایین‌تر اتفاق می‌افتد و مازاد فشار عمدتا برای غلبه بر مقاومت سوراخ‌های کپسول و تضمین یکنواختی است. به بیان ساده، ۱۹ بار سقف توانایی پمپ است نه معیار طعم.

سامانه گرمایش بویلری است. سه نوشیدنی از پیش تعریف شده دارید — ریسترتو، اسپرسو و لانگو — و رابط کاربری فقط چند دکمه است؛ نه نمایشگر، نه پروفایل کاربری، نه اتصال به اپلیکیشن. فیلیپس در برگه مشخصات، هم Profiles و هم Connectivity را «ندارد» ثبت کرده است.

درباره تنظیم شدت قهوه بین منابع اختلاف هست و بهتر است صادقانه گفته شود: فروشگاه کول‌بلو در جدول مشخصات خود «تنظیم شدت قهوه» را دارا علامت زده، در حالی که نه برگه مشخصات رسمی فیلیپس و نه دفترچه راهنما هیچ روال جداگانه‌ای برای تغییر شدت تعریف نکرده‌اند؛ تنها چیزی که مستند شده تنظیم حجم است. واقعیت عملی این است که شدت فنجان شما را دو چیز تعیین می‌کند: درجه بو داده شدن و مقدار قهوه داخل کپسول، و حجم آبی که روی همان قهوه می‌ریزید. کمتر آب یعنی غلیظ‌تر، بیشتر یعنی رقیق‌تر.

دمای آب هم قابل تنظیم نیست. این محدودیت در تمام دستگاه‌های این رده هست و در عمل مشکل بزرگی نیست، اما اگر عادت دارید دمای دم‌آوری را برای رست‌های روشن پایین بیاورید، اینجا چنین اهرمی ندارید.

نتیجه‌ای که باید انتظارش را داشته باشید: فنجان‌های تکرارپذیر و بی‌دردسر با کرمای قابل قبول، چون دوز و فشردگی قهوه از پیش در کارخانه تعیین شده است. تفاوت بین فنجان امروز و فنجان فردا در یک دستگاه کپسولی به‌مراتب کمتر از دستگاه دستی است. در مقابل، سقف کیفیت هم پایین‌تر است؛ هیچ کپسولی به اندازه دانه تازه آسیاب‌شده عطر ندارد.

این بخش کاربردی‌ترین قابلیت دستگاه است و اتفاقا کمترین توضیح را در آگهی‌ها می‌گیرد.

روش برنامه‌ریزی طبق دفترچه راهنما ساده است: دکمه همان نوشیدنی را که می‌خواهید تغییر دهید حدود ۴ ثانیه نگه دارید تا سریع چشمک بزند، رها کنید تا دستگاه شروع به ریختن کند، و دقیقا وقتی حجم دلخواهتان در فنجان بود همان دکمه را دوباره بزنید. همان لحظه، آن حجم در حافظه ثبت می‌شود و از دفعه بعد همان مقدار می‌ریزد.

حجم‌های پیش‌فرض دفترچه با کپسول تک‌شات L'OR Espresso به این ترتیب است: ریسترتو ۲۵ میلی‌لیتر، اسپرسو ۴۰ میلی‌لیتر و لانگو ۱۱۰ میلی‌لیتر. با کپسول دوبل L'OR Barista همین سه عدد تقریبا دو برابر می‌شوند: ریسترتو ۵۰، اسپرسو ۸۰ و لانگو ۲۲۰ میلی‌لیتر.

درباره بازه کلی تنظیم، دو رقم متفاوت از خود فیلیپس منتشر شده است. در یک بند از صفحه محصول بازه «۲۰ تا ۲۷۰ میلی‌لیتر» و در بند دیگری از همان صفحه «۲۵ تا ۲۷۰ میلی‌لیتر» نوشته شده؛ فروشگاه کول‌بلو هم عدد ۲۵ تا ۲۷۰ را ذکر کرده است. اختلاف پنج میلی‌لیتری در کف بازه برای هیچ خریداری تعیین‌کننده نیست، ولی نشان می‌دهد بهتر است اعداد تبلیغاتی را با جدول دفترچه بسنجید. سقف ۲۷۰ میلی‌لیتری هم عملا برای لیوان‌های بلند و قهوه‌های رقیق معنا پیدا می‌کند، نه برای اسپرسو.

سینی چکه‌گیر قابل تنظیم مکمل همین ماجراست. برای فنجان اسپرسو سینی در جای بالا می‌ماند و برای ماگ یا لیوان لاته ماکیاتو آن را برمی‌دارید تا ارتفاع زیر خروجی بیشتر شود.

عرض این دستگاه ۱۵٫۷ سانتی‌متر است؛ باریک‌تر از عرض یک برگ A4. عمق آن ۴۰٫۲ و ارتفاعش ۲۷٫۶ سانتی‌متر اعلام شده و وزن خالص ۳٫۳۵ کیلوگرم است. بسته‌بندی ۴۸٫۸ در ۱۹٫۷ در ۳۴٫۴ سانتی‌متر با وزن ۴٫۴۷ کیلوگرم است. یعنی دستگاهی که روی یک کابینت شلوغ هم جا باز می‌کند، به شرطی که عمق کابینت شما بیش از ۴۰ سانتی‌متر باشد — و این عدد مهم‌تر از عرض است، چون اهرم بالای دستگاه هنگام باز شدن ارتفاع بیشتری هم می‌خواهد.

اینجا یک واگرایی جالب بین منابع وجود دارد که ارزش گفتن دارد. آزمایشگاه مستقل Which? در بریتانیا همین مدل را اندازه گرفته و عمق را ۳۸، ارتفاع را ۲۸ و عرض را ۱۵ سانتی‌متر ثبت کرده، وزن را ۳٫۳۹۵ کیلوگرم و — مهم‌تر از همه — ظرفیت مخزن آب را ۰٫۹۵ لیتر گزارش کرده، در حالی که فیلیپس عدد رسمی ۰٫۸ لیتر را اعلام می‌کند. تفاوت طبیعی است: عدد سازنده معمولا حجم قابل استفاده تا خط پرشدگی است و اندازه‌گیری آزمایشگاه ظرفیت لبالب مخزن. ملاک برنامه‌ریزی روزانه شما همان ۰٫۸ لیتر است.

همین آزمایشگاه طول کابل برق را ۸۰٫۹ سانتی‌متر اندازه گرفته است. عدد کوچکی است و در عمل یعنی دستگاه باید نزدیک پریز بنشیند؛ اگر پریز آشپزخانه‌تان بالای کابینت نیست، این را در انتخاب محل در نظر بگیرید.

از نظر برق، توان ۱۴۵۰ وات، ولتاژ ۲۲۰ تا ۲۴۰ ولت و فرکانس ۵۰ تا ۶۰ هرتز اعلام شده است. این محدوده دقیقا با شبکه برق ایران (۲۳۰ ولت، ۵۰ هرتز) می‌خواند و نیازی به مبدل ندارد.

در بخش انرژی، فیلیپس رتبه Class A را ثبت کرده، مصرف در حالت خاموش را ۰٫۲ وات و «مدت پیش از ورود خودکار به حالت آماده‌به‌کار» را صفر دقیقه اعلام کرده است؛ استاندارد سنجش هم EN ۵۰۵۶۴:۲۰۱۱ ذکر شده. تایمر خاموش‌شدن خودکار در فهرست ایمنی دستگاه آمده است. کشور تولید رومانی است و گارانتی سازنده در بازارهای اروپایی دو سال اعلام شده.

بخش تمیزکاری این دستگاه از یک دستگاه دانه‌ای ساده‌تر است، ولی صفر نیست.

پشت اهرم، کپسول مصرف‌شده داخل یک کشوی جداگانه می‌افتد. طبق جدول مشخصات کول‌بلو، این کشو حدود ۶ کپسول جا می‌دهد. جدا از آن یک کشوی آب پسماند هم هست که ته‌مانده آب را جمع می‌کند. سینی چکه‌گیر، سینی فنجان، کشوی کپسول، کشوی آب پسماند و لوله خروجی قهوه همگی جدا می‌شوند و طبق دفترچه در ماشین ظرفشویی هم قابل شست‌وشو هستند.

یک استثنای مهم را از قلم نیندازید: مخزن آب در ماشین ظرفشویی شسته نمی‌شود. دفترچه صراحتا این را نوشته و اگر رعایت نکنید مخزن کدر و تغییرشکل می‌دهد. شست‌وشوی دستی با آب ولرم کافی است.

هشدار ایمنی دفترچه هم جدی است: هنگام بستن اهرم انگشتتان را داخل محفظه کپسول نبرید، چون یک سوزن برنده و پنهان آنجا هست که کپسول را سوراخ می‌کند.

برای رسوب‌زدایی، دستگاه خودش خبر می‌دهد. وقتی بعد از دم‌آوری دکمه‌های ریسترتو و لانگو شروع به چشمک زدن کنند، یعنی نوبت رسوب‌زدایی رسیده است. فیلیپس تاکید کرده فقط از محلول‌های پایه اسید لاکتیک استفاده کنید؛ محلول اختصاصی L'OR Barista با کد CA6۵۳۰ یا محلول Saeco با کد CA6۷۰۰. سرکه یا محلول‌های اسید سیتریک و جرم‌گیرهای عمومی توصیه نمی‌شوند.

خود فرایند کوتاه نیست: نیم بطری محلول در مخزن، بقیه با آب تازه، بدون کپسول و با اهرم بسته، یک ظرف با ظرفیت دست‌کم ۱٫۵ لیتر زیر خروجی، سپس نگه داشتن هم‌زمان دکمه‌های ریسترتو و لانگو به مدت سه ثانیه. کل چرخه رسوب‌زدایی و آب‌کشی تا ۴۰ دقیقه طول می‌کشد و نباید وسط کار قطعش کنید. اگر آب منطقه شما سخت است، این کار را زودتر از موعدی که فکر می‌کنید انجام دهید؛ فیلیپس در مقاله پشتیبانی خودش رسوب را یکی از دلایل بلند شدن صدای دستگاه هنگام دم‌آوری معرفی کرده است.

نکته مثبتی که کمتر دیده می‌شود: تقریبا همه قطعات درگیر با قهوه به‌عنوان قطعه یدکی رسمی کدگذاری شده‌اند — سینی فنجان CP1۴۸5/0۱، سینی چکه‌گیر CP1۴۸6/0۱، کشوی کپسول مصرف‌شده CP1۴۸7/0۱، کشوی آب پسماند CP1۴۸8/0۱، مخزن آب CP1۴۹0/0۱، لوله خروجی CP0۷۴3/0۱ و درپوش آن CP0۷۴4/0۱. یعنی شکستن یک سینی به معنای کنار گذاشتن دستگاه نیست.

بخش عمده معایب LM9۰۱۲ در برگه مشخصات نوشته نشده و باید از دل نظر کاربران بیرون کشیده شود.

اول صدا. این دستگاه ساکت نیست. یکی از خریداران تاییدشده کول‌بلو که در مجموع نظر متعادلی داشت، صدا را «وزوز نسبتا بلند، مخصوصا صبح‌ها» توصیف کرده و آن را آزاردهنده اما قابل تحمل خوانده است. فیلیپس هم اهمیت موضوع را تایید می‌کند، چون یک مقاله پشتیبانی جداگانه با عنوان «دستگاه من هنگام دم‌آوری صدای بلندی می‌دهد» برای همین خانواده محصول منتشر کرده و اولین راهکارش رسوب‌زدایی منظم است. اگر کسی در خانه سبک می‌خوابد، پنج ثانیه پمپ صبحگاهی را جدی بگیرید.

دوم و مهم‌تر، سازوکار تشخیص کپسول. همان قابلیتی که مزیت اصلی دستگاه است گاهی به ضعف تبدیل می‌شود. همان کاربر گزارش کرده که دستگاه گاهی کپسول معمولی را بزرگ می‌خواند؛ نتیجه‌اش این است که کپسول درست سوراخ نمی‌شود و به‌جای قهوه فقط آب بیرون می‌آید و هنگام برداشتن کپسول، آب داخل سینی می‌ریزد. به گفته او گاهی باید تا سه بار فرایند را تکرار کند و مشکل به‌صورت دوره‌ای برمی‌گردد. جست‌وجوی الگوهای مشابه در انجمن‌های پرسش و پاسخ نشان می‌دهد این موضوع در خانواده L'OR Barista بی‌سابقه نیست و معمولا به ته‌مانده خشک قهوه یا رسوب روی سوزن سوراخ‌کن نسبت داده می‌شود. راهکارهای رایج هم همان‌هایی است که خود فیلیپس توصیه می‌کند: تمیز کردن مرتب لوله خروجی و درپوش آن، و پاک کردن محیط اطراف سوزن.

سوم، مخزن. کول‌بلو ظرفیت ۰٫۸ لیتر را معادل حدود شش لانگو حساب کرده است. برای یک نفر که روزی دو اسپرسو می‌خورد، پر کردن هر دو سه روز کافی است؛ برای دو نفری که لانگو می‌نوشند، یعنی پر کردن روزانه.

در مجموع، نمره‌ها بد نیست. همین مدل در کول‌بلو ۸٫۸ از ۱۰ از مجموع ۳۱ نظر گرفته و صفحه رسمی فیلیپس بریتانیا برای خانواده Barista Sublime میانگین ۴٫۴ از ۵ را با ۲۶۴ نظر نشان می‌دهد. یعنی رضایت کلی بالاست و ایرادها از جنس آزاردهنده‌اند نه از جنس بازگرداندن کالا. آزمایشگاه مستقل Which? هم این مدل را در برنامه آزمون خود سنجیده است، اما نمره نهایی و جمع‌بندی کارشناسانش پشت حساب کاربری قرار دارد و اینجا نقل نمی‌شود.

این دستگاه برای شما مناسب است اگر: صبح‌ها وقت ندارید و می‌خواهید در کمتر از یک دقیقه از در آشپزخانه تا فنجان برسید؛ فضای کابینت شما تنگ است؛ دو نفرید و می‌خواهید هر دو فنجان با هم آماده شود؛ یا دفتر کوچکی دارید که چند نفر باید بدون آموزش با دستگاه کار کنند.

این دستگاه برای شما مناسب نیست اگر: مصرف اصلی‌تان کاپوچینو و لاته است و نمی‌خواهید فوم‌ساز جداگانه بخرید؛ می‌خواهید درجه آسیاب، دوز و دمای آب را خودتان کنترل کنید؛ روزی بیش از پنج شش فنجان می‌گیرید و پر کردن مکرر مخزن اذیتتان می‌کند؛ یا حساسیت زیادی به هزینه هر فنجان و پسماند کپسول دارید.

یک گروه مرزی هم هست: کسانی که همین حالا یک دستگاه نسپرسوی معمولی دارند. برای این افراد، تنها دلیل منطقی مهاجرت به LM9۰۱۲ قابلیت کپسول دوبل است. اگر کپسول XXL در دسترستان نیست، این ارتقا عملا هیچ چیزی به شما اضافه نمی‌کند.

فهرست زیر فقط شامل مواردی است که یا در مشخصات رسمی فیلیپس ثبت شده، یا در دفترچه راهنما و مقالات پشتیبانی آمده، یا در نظر خریداران تاییدشده و اندازه‌گیری آزمایشگاه مستقل گزارش شده است. معایب هم واقعی‌اند، نه تعارف.

قبل از هر مقایسه‌ای، یک کار ساده انجام دهید: پسوند کامل مدل را از فروشنده بپرسید. خانواده LM9۰۱۲ چند نسخه رسمی دارد و تفاوتشان بیشتر در رنگ و بازار عرضه است. نسخه LM9۰۱2/0۰ مشکی ساده است، LM9۰۱2/6۰ با نام رنگی Piano Noir عرضه می‌شود، LM9۰۱2/5۰ قرمز با نام Sunset Rubis و LM9۰۱2/2۰ خاکستری با نام Cashmere Gris. مشخصات فنی این نسخه‌ها در برگه رسمی فیلیپس تقریبا یکسان است، اما محتویات جعبه و کپسول‌های همراه می‌تواند فرق کند. عنوان آگهی‌های ایرانی معمولا فقط «LM9۰۱۲» است و همین ابهام را می‌سازد.

درباره گارانتی هم دقت کنید. عدد دو سال که در مشخصات فیلیپس آمده، گارانتی سازنده در بازارهای اروپایی است. شرایط گارانتی و خدمات پس از فروش در ایران موضوع جداگانه‌ای است که باید از همان فروشنده و به‌صورت مکتوب بگیرید؛ برای دستگاهی که قطعات مصرفی و یک پمپ دارد، دسترسی به سرویس اهمیت واقعی دارد.

هنگام مقایسه LM9۰۱۲ با گزینه‌های دیگر، فقط قیمت LM9۰۱۲ را کنار قیمت رقیبش نگذارید. در قیاس با یک اسپرسوساز تمام‌اتوماتیک دانه‌ای، این دستگاه ارزان‌تر شروع می‌شود ولی هزینه جاری‌اش به قیمت کپسول گره خورده و در بلندمدت گران‌تر تمام می‌شود؛ در عوض هیچ‌وقت درگیر تنظیم آسیاب و تمیز کردن گروه دم‌آوری نمی‌شوید. در قیاس با یک نسپرسوی ساده، تنها برگ برنده واقعی LM9۰۱۲ همان کپسول دوبل است. پس پرسش خرید را این‌طور بنویسید: آیا کپسول دوبل L'OR Barista را به‌طور پیوسته می‌توانم تهیه کنم. اگر پاسخ بله است، این دستگاه ارزش خودش را دارد. اگر نه، یک کپسولی ارزان‌تر همان کار را برایتان می‌کند.

و یک محاسبه ساده که پیش از خرید انجامش بدهید: تعداد فنجان روزانه‌تان را در قیمت هر کپسول در بازار محلی ضرب کنید و در ۳۶۵. عددی که به دست می‌آید معمولا از قیمت خود دستگاه بزرگ‌تر است. راحتی این دستگاه واقعی است، اما رایگان نیست.